Zamek Gniew to jeden z bardziej uroczych obiektów na ziemiach polskich jakie pozostawili po sobie Krzyżacy. Zamek zachował się do naszych czasów w niemal doskonałym stanie. Położona między miejscowym rynkiem a Wisłą warownia posiadała w średniowieczu wyłącznie militarny charakter. Była to jedna z najważniejszych twierdz w państwie krzyżackim. Od początku na zamku znajdowała się siedziba miejscowego komtura. Do końca XIII wieku zakonni architekci wznieśli stołp i mniejsze wieżyczki, mury obwodowe oraz budynki osłaniające dziedziniec od północy i południa. Na początku XIV wieku kolejna przebudowa doprowadziła do podwyższenia murów i wieżyczek oraz dobudowy zamykających dziedziniec budynków od wschodu i zachodu. Burzliwy okres w dziejach zamku rozpoczął się po kolejnych stu latach w okresie Wielkiej Wojny Polaków z Zakonem. W roku 1410 Paweł z Wszeradowa zajął zamek broniony przez nieliczną załogę. Twierdza nie pozostała jednak w polskich rękach, gdyż na mocy pokoju w Toruniu ponownie wróciła w ręce odradzającego się Zakonu. W roku 1454 wybuchła Wojna Trzynastoletnia. Zjednoczeni w Związku Pruskim mieszczanie i chłopi z okolic Gniewa zdobyli zamek. Rycerze zakonni przenieśli się do Malborka. Co ciekawe, gdy wojska polskie poniosły klęskę pod Chojnicami, zniecierpliwieni Prusacy pokornie oddali warownię Krzyżakom. Przysporzyło to wielu problemów oblegającym ponownie zamek Polakom. Jeszcze przed końcem zmagań wojennych kilkakrotnie nie powiodło się zdobycie twierdzy. Udało się to dopiero doświadczonemu dowódcy Piotrowi Duninowi. Ten otoczył warownię szańcami, ostrzelał zamek i zablokował port rzeczny. Podobno wcześniejsi dowódcy oblężenia byli przekupieni przez Krzyżaków.
Po roku 1464 zamek i miasto Gniew należały do Prus Królewskich. W warowni siedzibę mieli kolejni starostowie królewscy. W wieku XVII Zamek Gniew stał się ponownie areną działań wojennych. Miejsce polskich adwersarzy w miejsce rycerzy zakonnych zajęli Szwedzi. Zdobyli oni zamek w roku 1625. Już w roku następnym doszło do bitwy pod murami zamku, w której zmierzyły się armie polska i szwedzka. Obu wojskami dowodzili osobiście królowie Gustaw Adolf i Zygmunt III. Szwedzi odparli atak polskiej husarii. Piechota Skandynawów zajęła dodatkowo polskie szańce. Już w roku 1627 hetman Koniecpolski wymanewrował jednak wojska szwedzkie i zajął zamek.
Szwedzi wrócili do Gniewu w 1655 roku. Dokonali znacznych zniszczeń na zamku i w mieście. Wraz z końcem szwedzkiego „Potopu” pozbawiona szańców warownia stała się polskim więzieniem.
Podobną rolę pełniły zamkowe mury w XIX wieku. Po Wielkiej Wojnie ruiny warowni weszły w skład młodego państwa polskiego. Niestety Niemcy nie mogli pogodzić się z tym faktem. W roku 1921 podpalili zamek. Obecnie odbudowany obiekt jest najlepiej zachowanym z dawnych zamków krzyżackich w Polsce.
